تقسيم بندي اكولوژيكي ماهيان خليج فارس و درياي عمان

1- ماهيان پلازيك يا سطح زي
اين دسته از ماهيان اغلب در منطقه اقيانوسيه يا Oecinic زيست مي كنند . تخم هاي آنها بصورت پلانكتون موقت هستند ] مزوپلانكتونيك [ و تخم هاي خود را در دريا رها مي نمايند كه درصدي از تخم ها مورد غذاي ديگر ماهيان قرار مي گيرد و مقداري هم به بچه ماهي تبديل مي گردد . اين ماهيان بدني دوكي شكل دارند و بعضاً كمي بدن گرد دارند كه از دو پهلو به هم فشرده شده است در واقع هيدروديناميكي هستند ( كمترين اصتحكاك را با آب ايجاد مي كند ) اين ماهيان با كف كاري ندارند و گاهي اوقات به منظور تغذيه ممكن است به بستر بردند ، اين ماهيان به دو گروه تقسيم مي شوند .
الف) ماهيان مهاجر سطح زي ريز ( مانند : ساردين ماهيان ( Clupeidae ) يا حشينه و موتو ماهيان Ergraulidae
ب) گيدر Tunuus albacaves ، هور سقطي Ketsuwanus ، زرده Euthynus saffinis ، هوور Thannus tonggol ، بچه زرده Axisthazard ، شيرماهي Scomboaro morus commevson ، قباد S.guttatus ، ماهي بادباني Histrio photidae ، كوسه ماهيان Selaguidae .

2- ماهيان ميان زي Mezoeic
اين ماهيان در ميانه آب زندگي مي كنند و اغلب تا نزديكي كف دريا هم ديده شده اند ، پشت تيره و شكم نقره اي دارند ، بدن آنها بيشتر از تيغ هاي درشت پوشيده شده است و اين ماهيان در مراكز سخره اي خط و خال رنگي پيدا مي كنند ، اغلب به نزديكي هاي ساحل هم مي آيند و بطور كلي محدوده زيست آنها از
اعماق 100-5 متر مي باشد ، اين ماهيان بزرگترين حجم صيد را در خليج فارس و درياي عمان را به خود اختصاص مي دهند .
ماهيان ميان زي به سه دسته تقسيم مي شوند :
الف) ماهيان ميان زي ريز
ب) ماهيان ميان زي درشت
ج) ماهيان ميان زي صخره هاي مرجاني ( زينتي )

ماهيان ميان زي ريز Mesopelagic neriticpishes
اين دسته از ماهيان شامل : فانوس ماهيان Mycthephidae يا منور ماهيان كه در اعماق بين 150-100
متر زندگي مي كنند شبها تا سطح 10 متري آب دريا بالا مي آيند . بين 5/2-2 سانتيمتر طول دارند ، فلسهاي فسفري مانند دارند و در صورت حضور آنها در سطح دريا مثل اين است كه در سطح آب دريا جيوه ريخته باشند . ذخاير آن در درياي عمان 10 ميليون قطعه تخمين زده شده است ( دكتر كيوان ) .

ماهيان ميان زي درشت : شامل
سنگسر ماهيان Pomada sidae ، شانك ماهيان Sparidae
بچه سنگسر ماهيان ، هامور ماهيان ، سرخو ماهيان ، شوريده ماهيان و ...

ماهيان جزاير مرجاني :
اين دسته از ماهيان در درجه حرارتهاي بالاي 21 درجه آبهاي روشن و زلال با اكسيژن بالا در
صخره هاي مرجاني زندگي مي كنند و معمولاً از عمق 50 متر پايين تر نمي روند گرچه نمونه هايي از آنها متعلق به 150 متري هستند . يك نمونه قابل استحصال تجاري آنها طوطي ماهيان مي باشند Parrot fish .

3- ماهيان بنتيك يا كف زي Bentic :
اين ماهيان در كف دريا زندگي مي كنند بدن آنها از پهلو به پهلو مثل كفشك ماهيان Psetodide يا از پشت به شكم فشرده شده اند . در ماهياني كه از پهلو به پهلو فشرده شده اند چشمان در يك طرف مي باشند و چشم چپ آنها در بالاي چشم ديگر قرار دارد ، در كف خوابيده و خود را استتار مي كنند اين ماهيان از ماهيان ميان زي مختلف كه در بالاي سرشان حركت مي كنند و يا از سخت پوستان و نرم تنان تغذيه مي نمايند .

4- ماهياني كه بين پلاژيك و مزوئيك زندگي مي كنند Polagic – Neritic Mezoic.f
مهمترين تيره آن در خليج فارس گيش ماهيان Carangide مي باشد كه در سطح زندگي و براي تغذيه
به قسمت مياني مي روند مهمترين اين گروه حلوا سياه مي باشد . صيد اين ماهيان با صيد ترال براحتي ميسر مي گردد .

5- ماهيان منطقه كرانه اي Litoraly :
اين دسته از ماهيان در ساحل زندگي مي كنند و تغييرات شوري و دما و گل آلوده شدن و امواج را به راحتي تحمل مي كنند و دو دسته هستند :
- يك دسته ساكنان دائمي منطقه لاتورال
- يك دسته ساكنان غيردائمي منطقه لاتورال كه فقط جهت تخم ريزي به اين منطقه مي آيند و به ماهيان مهاجر كرانه اي هم معروف هستند كه شش ماه از سال در كرانه و 6 ماه ديگر را براي تخم ريزي به مناطق عميق تر مهاجرت مي نمايند . اين ماهيان در حلق خود فيلتر دارند و برجستگيهاي كمان آبششي آنها gillraker داراي سنگدان هستند و مواد لجني را كه بلع مي كنند از اين فيلترها عبور مي دهند كه مواد غذايي را از آن مي گيرند . مهمترين اين گروه راشكو ماهيان Polxne midae مي باشد . ديگر گونه هاي مهم شامل :
- كفال ماهيان Mugillidae
- حلوا ماهيان Pomadasidae
- شگ ماهيان Clupeidae

6- ماهيان منطقه اينتر تايدال ( منطقه بين جزر و مدي ) intertidal :
Piadramous در واقع معني تردد و رفت و آمد مي دهد و مهاجرين حقيقي بين آب و دريا و آب شيرين را مي گويند و به سه دسته تقسيم مي شوند .
الف) Anadramous يعني بالا رونده : به ماهياني اطلاق مي گردد كه از دريا به سمت رودخانه هاي آب شيرين مهاجرت مي كنند .
ب) Catadramous يعني پايين رونده : به ماهياني اطلاق مي گردد كه از رودخانه به سمت دريا مهاجرت
مي نمايند .
ج) Amphi dramous يعني مهاجرت از بالا به پايين و به ماهياني اطلاق مي گردد كه از آب شيرين به دريا و به عكس مهاجرت مي كنند .

تهيه كننده : نوري دانش مهر - كارشناس مسئول آموزش و ترويج شيلات خوزستان