مترجم سایت

كود مرغي و گاوي از جمله كودهاي آلي محسوب مي شوند كه اصولا جهت باروري و ايجاد توليدات طبيعي در آب محيط پرورشي استفاده مي گردند. مصرف آنها توام با كودهاي غيرآلي موجب توليد پلانكتون ها، كفزيان، موجودات گیاهی و جانوری مي شود كه هر كدام بخشي از غذاي ماهيان را تشكيل مي دهند.

درباره مصرف كود مرغي نظر بر آنست که ماهي كپور معمولي از فضولات مرغ استفاده نمي كند بلكه در محوطه دهاني خود در هنگام بلع، دان هاي موجود در فضولات (كود) را گرفته و به تغذيه مي رساند و باقيمانده آن را دوباره به پيكره آبي (water body) برمي گردانند. اين يك باور ذهني و فرض محسوب نمي شود بلكه بايد به عنوان يك اصل پذيرفته شده تلقي گردد. زيرا ماهي با خوردن اجباري بخش كمي از كود و انتخاب دان هاي موجود در آن، جمعيت باكتريايي و تك ياختگاني را كه در كود و به تبع آن روي دان هاي پرت شده در سيستم پرورش طيور گوشتي به روش زميني يا بستر (deep litter)، وجود دارند مصرف مي كند. اين موضوع بيشتر در مورد كپور معمولي و تا حد كمي در مورد آمور كه درصورت عدم سيري از دان هاي موجود در كود در صورت عدم سيري تغذيه مي كند صدق مي نمايد. اما كپور نقره اي مي تواند از ذرات كودي كه سايز آنها متناسب با قابليت پالايش توسط خارهاي آبششي ماهي است استفاده نمايد.

هرچند از مفید بودن بسياري از باكتري ها نمي توان به آساني صرف نظر كرد اما بايد عنوان داشت كه با ريختن كودهاي حيواني به صورت سرك در آب محيط پرورشي ريسك ابتلا به تك ياختگاني همچون ساركوماستيگوفورا (تاژك داران) مانند Ichthyobodiosis كه توسط تك ياخته كاستيانكاتريكس از راسته retortamonadida و يا كريپتوبيازيس از راسته Kinetoplastida و يا خطر ابتلا به سيليوفورا (مژه داران) مانند ايكتيوفتيريازيس كه توسط تك ياخته مژه دار Ichthyophthirius multifiliis از زيررده Holotrichia و يا Chilodonellasis كه توسط تك ياخته مژه دار C. cyprini و C. hexastica و يا Trichodiniasis از پريتريشاها و يا خطر ابتلا به تك ياختگان هاگدار (sporozoa) مثل Eimeria كه مسبب بيماري كوكسيديوزيس است را افزايش مي دهيم.

علاوه بر حضور احتمالي هر كدام از پروتوزوآهاي موجود در كودهاي حيواني به ويژه در كودهاي مرغي، موجودات ديگري نظير ساس ها (Cimex lectularius)، مگس هاي سياه (black flies)، شپشهاي گزنده (biting lice)، كنه هاي مرغي (fowl ticks)، سوسك بستر (Alphitobius diaperinus) وجود دارند كه مي توانند ناقل عوامل پاتوژن (بيماريزا) در جمعيت ماهيان پرورشي محسوب شوند. بطور مثال بسياري از كرمهاي پهن (flat warms) توسط حشرات و سوسكها كه در كودهاي حيواني موجود در مزرعه فراوان هستند، انتقال مي يابند كه مي توان به آلفيتوبيوس دياپرينوس (سوسك بستر) موجود در كف مرغداريها اشاره كرد.

با همه اینها به هیچ وجه نمی توان بدون استفاده از کود های آلی در طول دوره پرورش به رشد مطلوب دست یافت . در سال 1977 راپاپورت و همكارانش فراواني فيتوپلانكتون ها در آب و لارو شيرونوميده را در گل استخرهايي كه انواع مختلفي از كود را دريافت كرده اند مورد بررسي قرار داده اند كه نتايج آنها بدين قرار مي باشد:

با توجه به جدول بالا مي توان پي برد كه كودهاي حيواني بخصوص كود مرغي در توليدات طبيعي استخر بيشتر از كودهاي شيميايي موثر هستند و نمي توان هيچ گاه از مزاياي آنها چشم پوشي كرد.

در خبرنامه دانشگاه ويرجينياي غربي آمده است كه هم اكنون در آمريكا كود مرغي را درون كيسه هايي ريخته و در نقاط مختلف استخر بطور معلق نگاه مي دارند. كود مرغي هنگامي كه در گوني هاي ريز بافت سالم و يا پارچه هاي محكم با ضخامت كم و بطور معلق در محيط آبي استخرهاي پرورش قرار گيرد به مرور زمان موجب غني سازي آب محيط پرورشي شده و نسبت به زماني كه به طور سرك در استخرها ريخته مي شود كاهش [BOD] و افزايش اكسيژن محلول (DO) را به دنبال دارد. در اكوسيستم هاي آبي افزايش اكسيژن مورد تقاضاي بيوشيميايي موجب كاهش اكسيژن محلول (DO) در آب مي گردد.

كودهاي حيواني به عنوان خوراك براي ماهيان پرورشي داراي ارزش كمي هستند ولي براي غني سازي استخر فوق العاده اهميت دارند. در مورد كود گاوي با بررسي هايي كه توسط راپاپورت و همكارانانش به عمل آمده نتيجه گيري شد كه كود گاوي تازه به صورت جامد بر روي توليد كپور اثر منفي دارد.

اگر از کودهای آلی بیش از معمول استفاده شود روند تجزیه که معمولا در کف استخر روی میدهد حالت غیر هوازی پیدا می کند که اکثرا چنین وضعیتی بدلیل پایین آمدن فشار هوا ایجاد می شودو در نتیجه سطح اکسیژن محلول در آب کاهش یافته و موجب تولید گاز متان، آمونیاک و هیدروژن سولفوره می شود که این مواد شیمیایی سمی می توانند موجب مرگ و میر ماهیان شوند. در صورت استفاده ی بیش از حد از کودهای آلی تغییرات زیاد PH به صورت غیر منطقی و نا منظم در استخرها مشاهده خواهد شد. کمترین مقدار BOD وCOD در کود گاوی مشاهده می شود و تعداد باکتری در کود گاوی بیش از سایر کودهای آلی است.

استفاده نامناسب از کودهای حیوانی باعث ایجاد مشکل رشد بیش از حد جلبکهای کفزی و آلودگی باکتریایی و میکروبی می گردد.

با توجه به مطالب ذکر شده باید عنوان کرد که کودهای آلی علاوه بر مزایای فراوان در صورت استفاده نامناسب می توانند مشکلات زیادی را برای مزارع پرورش ماهی گرمابی ایجاد نمایندكوددهي و تغذيه در آبهاي پرورش ماهي بايد با توجه به پارامترهاي فيزيكوشيميايي آب انجام گيرد تا بهترين برداشت ماهي از مزارع صورت گيرد.